नवी मुंबई : Gk study भारत हा सापांचा देश म्हणून प्रसिद्ध आहे, तर इथल्या लोकांमध्ये त्याबद्दलचे संभ्रम, गैरसमज आणि गैरसमज कमी नाहीत. यावर वेळीच उपचार मिळाले असते तर सर्पदंशानंतर मृत्यूमुखी पडणाऱ्या बहुतांश जणांना वाचवता आले असते, याचा अंदाज यावरून लावता येतो. काही आठवड्यांपूर्वी देशात सापाचे विष चर्चेत होते. प्रसिद्ध यूट्यूबर आणि बिग बॉस विजेता एल्विश यादववर नशेसाठी सापाचे विष पुरवल्याचा आरोप होता. सापाच्या विषाबद्दल खूप चर्चा आहे, परंतु त्याच्या रंगाचा उल्लेख नाही. जाणून घेऊया काय आहे सापाच्या विषाच्या रंगाची कहाणी.
याकडे लक्ष दिले जात नाही
साधारणपणे, सापाच्या विषाच्या रंगावर चर्चा केली जात नाही कारण ते दृश्यमान नसते किंवा त्याच्या रंगाची उपयुक्तता किंवा कोणत्याही प्रक्रियेत दिसून येत नाही. साप किती विषारी आहे हे सर्वात महत्त्वाचे आहे. दुसरे म्हणजे, त्याच्या विषाच्या प्रभावाकडे जास्त लक्ष दिले जाते, तर यामध्येही त्याचा रंग महत्त्वाचा नसतो.
निळा रंग विषारी आहे का?
साप चावल्यानंतर, चावलेल्या जागेच्या सभोवतालची त्वचा निळी होते. पौराणिक कथांमध्येही, सापाच्या विषाचा परिणाम निळा रंग देतो असे मानले जाते. अशा स्थितीत सापाच्या विषाचा रंग निळा असतो, अशी एक समजूत निर्माण झाली आहे, तर वस्तुस्थिती अशी आहे की, सर्पदंशाच्या त्वचेवर होणाऱ्या प्रतिक्रियांमुळे त्याचा रंग निळा होतो.
जोरदार प्रभावामुळे रंग दिसत नाही
सापाची जागा खूप मसालेदार आहे. काही साप चावण्याच्या प्रक्रियेचा वापर स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी करतात, तर काही साप विष थुंकून स्वतःचे संरक्षण करतात. ते चार-पाच फुटांपर्यंत विष फेकू शकतात. परंतु हे विष वेगाने कार्य करते आणि त्याच्या तीव्र प्रतिक्रियेमुळे पीडितेच्या त्वचेचा रंग बदलू लागतो. या विषाचे एन्झाईम त्यांच्या शिकार पचवण्यात मोठी भूमिका बजावतात.
सापाच्या विषाचा रंग कधी दिसतो?
साधारणपणे, सापाचे विष स्पष्टपणे दिसावे आणि त्याचा रंग ओळखता येईल अशा प्रकारे सोडले जात नाही. जेव्हा एखादी व्यक्ती सापाचे विष काढून ते वेगळे ठेवण्याचा प्रयत्न करते तेव्हाच हे घडते. सहसा ते काचेच्या भांड्यात बाहेर काढले जाते आणि लहान कुपींमध्ये ठेवले जाते. अशा स्थितीत सापाचा रंग दिसत होता.
तर विषाचा रंग कोणता?
लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे प्रत्येक सापाच्या विषाचा रंग सारखा नसतो. काही सापांच्या विषाचा रंग पिवळा असतो, काही सापांच्या विषाचा रंग पांढरा असतो तर काही वेळा सापाच्या विषाला पिवळसरपणा सोबत हलका हिरवा रंग असतो. ते चिकट आहे कारण ते खरोखर विषारी लाळेसारखे आहे आणि विषाचे प्रमाण ज्यावर हा खोल परिणाम होतो ते सापांनुसार बदलते.
रंग घटक काय आहे?
सापाचे विष वीस रासायनिक पदार्थांनी बनलेले असते, ज्यापैकी बहुतेक प्रथिने आणि पेप्टाइड्स असतात. या विषामध्ये प्रोटीन एन्झाइम्स आणि इतर पदार्थांचे मिश्रण ते विषारी आणि प्राणघातक बनवते, परंतु शास्त्रज्ञांनी शोधून काढले आहे की एल-अमिनो अॅसिड ऑक्सिडेस हा रंग घटक त्यास जबाबदार आहे, त्याच्या प्रमाणातील फरक रंगावर परिणाम करतो.
जे लोक सापाचे विष काढतात त्यांना असे आढळून आले आहे की अनेक पाळीव सापांच्या विषाचा रंग सामान्यतः हलका पिवळा असतो, तर जंगली सापांच्या विषाचा रंग पांढरा असतो. परंतु तरीही रंग व्यावहारिक दृष्टीने कोणतीही भूमिका बजावत नाही किंवा वैज्ञानिक किंवा रासायनिकदृष्ट्या कोणतीही भूमिका आढळली नाही.
