सेबीने केले हे काम, आता आयपीओच्या नावावर होणार्‍या लुटीला बसणार आळा, छोट्या गुंतवणूकदारांच्या कष्टाच्या पैशाला संरक्षण मिळणार

शेअर बाजारातील किरकोळ गुंतवणूकदारांच्या वाढत्या आकर्षणादरम्यान स्टार्टअप्स आणि नवीन युगातील कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये सूचीबद्ध झाल्यानंतर झालेल्या तीव्र घसरणीने बाजार नियामक सेबीला सतर्क केले आहे. गेल्या वर्षी स्टार्टअपची बरीच यादी झाली आणि छोट्या गुंतवणूकदारांनीही त्यात भरपूर पैसा लावला. मात्र आता त्यात मोठी घसरण झाल्यानंतर गुंतवणूकदारांची गुंतवणूक निम्म्याहून कमी झाली आहे. हे लक्षात घेता, सेबीने नवीन वयातील कंपन्यांच्या सूचीसाठी जुने मानक बदलण्याचा प्रस्ताव जारी केला आहे.

सेबीच्या मसुद्याच्या प्रस्तावानुसार, आता नवीन कंपन्यांना त्यांच्या शेअरच्या किमतीसाठी सर्व प्रकारचे औचित्य प्रदान करावे लागेल आणि त्यांची अनेक पॅरामीटर्सवर चाचणी केली जाईल. नवीन कंपन्यांचे मोजमाप करण्यासाठी जुने बेंचमार्क पुरेसे नाहीत आणि लहान गुंतवणूकदारांच्या कष्टाने कमावलेल्या पैशाचे रक्षण करण्यासाठी त्यांच्या आर्थिक विवरणांची छाननी करणे आवश्यक असल्याचे बाजार नियामकाचे म्हणणे आहे.

नव्या कंपन्यांच्या शेअर्सच्या किमतीत झालेली मोठी घसरण आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांचे होणारे नुकसान हे अत्यंत चिंताजनक असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. पण सेबीने नवीन कंपन्यांसाठी लिस्टिंगचे नियम कडक केले तर त्यांना भांडवल उभारणे सोपे जाणार नाही आणि त्यांना पुढे जाता येणार नाही. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की बहुतेक कंपन्या 10 वर्षांच्या यादीनंतर नफा मिळवू शकतात. अशा परिस्थितीत नफ्यावर अधिक भर देणे आणि त्याबाबतचे मानके ठरवणे नवीन कंपन्यांसमोर अडचणी निर्माण करणार आहे.

सेबीला किरकोळ गुंतवणूकदारांची चिंता आहे

मार्केट रेग्युलेटर सेबीने नवीन कंपन्यांसाठी आणि विशेषतः स्टार्टअप्ससाठी लिस्टिंगचे नियम मोठ्या प्रमाणात शिथिल केले होते, परंतु झोमॅटो आणि पेटीएमच्या सूचीनंतर त्यांचे शेअर्स 70 टक्क्यांनी घसरले आहेत. यामुळे किरकोळ गुंतवणूकदारांचे मोठे नुकसान झाले आहे. याशिवाय अनेक कंपन्यांचे शेअर्स लिस्टिंगपासून 50 टक्क्यांनी खाली आले आहेत. अशा परिस्थितीत, बाजार नियामक सेबीने नवीन कंपन्यांसाठी सूचीचे नियम कडक करण्याचा आणि त्यांच्या मूल्यांकनासाठी काही पद्धती विचारात घेण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.

गुंतवणूकदारांची निम्मी कमाई कमी झाली आहे

पेटीएमचा शेअर 2100 रुपयांपेक्षा जास्त दराने सूचीबद्ध होता, परंतु त्याची किंमत पूर्वी 500 रुपयांच्या खाली आली आहे. अनेक विश्लेषकांनी याचे श्रेय पेटीएमच्या शेअर्सच्या उच्च मूल्यांकनाला दिले आहे. त्याचप्रमाणे, बाजारात सूचीबद्ध असलेल्या इतर टेक कंपन्यांच्या शेअर्सच्या किंमती लिस्टिंगपासून 50 ते 70 टक्क्यांनी खाली आल्याने गुंतवणूकदारांची गुंतवणूक निम्म्याहून कमी झाली आहे.

या पॅरामीटर्सवर सेबी नवीन कंपन्यांची चाचणी करेल

बाजार नियामकाने बेस परफॉर्मन्स इंडेक्स (KFI) ची शिफारस केली आहे. याशिवाय, यापूर्वी कोणत्या मूल्यमापनावर भांडवल उभे केले आहे आणि त्यानंतर कंपनीने कशी कामगिरी केली आहे हे देखील तपासले जाईल. याशिवाय कंपनीला इतर अनेक प्रकारचे आर्थिक खुलासेही करावे लागतील. याव्यतिरिक्त, सर्व आर्थिक विवरणे आणि त्यांचे दावे बाह्य लेखापरीक्षकाद्वारे तपासले जातील आणि अहवाल दिला जाईल.

सेबीने बँकर्सना विचारले आहे की प्रति शेअर कमाई (ईपीएस), कमाईची किंमत (पीई), नेटवर्थवर परतावा आणि नेट अॅसेट व्हॅल्यू या आधारे आयपीओचे सध्याचे मूल्यांकन नवीन युगातील कंपन्यांचे अचूक चित्र देत नाही, ज्यामुळे हे पॅरामीटर्स बदलणे आवश्यक आहे.